De epidemie van door legionellabacteriën veroorzaakte longontsteking bij bezoekers van de Flora in Bovenkarspel in het voorjaar van 1999 heeft veteranenziekte tot een van de bekendere infectieziektes gemaakt.

Op 17 mei 1999 had het toenmalige kabinet al een Actieprogramma Legionella op tafel. Hierin staat wat nodig is om de veteranenziekte aan te pakken:

• preventieve maatregelen;
• aandacht voor diagnose en behandeling;
• aandacht voor bronopsporing;
• optimalisatie van de handhaving
  
  

Ziekte en bronopsporing

Het informeren van artsen over legionella heeft geleid tot een sterke stijging van het aantal aangiftes van door legionellabacteriën veroorzaakte longontstekingen: van jaarlijks 45 gevallen in de jaren tachtig en negentig tot jaarlijks ruim tweehonderd per jaar sinds 2001.
De GGD voert bij alle meldingen bronopsporing uit. Door het treffen van maatregelen voorkomt de gezondheidsdienst ‘zo goed als mogelijk’ het ontstaan van nieuwe ziektegevallen.

Preventieve maatregelen in gebouwen en bij apparatuur en installaties

De gezondheidsdiensten stellen dat bij gebouwen en installaties in de risicocategorieën hoog en middel legionellapreventie dient te worden toegepast.

Whirlpools en andere zwemwatervernevelende apparatuur

Legionellapreventie in whirlpools en (speel)apparaten die water vernevelen in zwem- en badgelegenheden is via de zwembadhygiënewetgeving geregeld. De Provincie is toezichthouder.

Koeltorens, luchtbevochtiging, schepen en noodvoorzieningen

Op 16 september 2003 heeft de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in de Staatscourant een beleidsregel gepubliceerd voor onder andere legionellapreventie bij koeltorens, luchtbevochtiging, schepen varend onder de Nederlandse vlag en noodvoorzieningen zoals brandslanghaspels en nooddouches. Deze beleidsregel is sinds 1 januari 2004 van kracht.

Evenementen

De gemeente houdt toezicht op legionellapreventie bij evenementen. Via een evenementenvergunning stelt de GGD Rotterdam-Rijnmond daaraan eisen. Desgewenst inspecteert de gezondheidsdienst bij een evenement.

Leidingwater

Vanaf 1 juli 2011 is het Waterleidingbesluit (dec. 2004) vervangen door het Drinkwaterbesluit.
De locaties waar legionellapreventie noodzakelijk is, zijn enigszins gewijzigd naar aanleiding van ervaring in het voorkomen van legionella-longontsteking en de bewezen bronnen/locaties.

Discussie regelgeving

De regeling voor legionellapreventie in leidingwater is na enige discussie tot stand gekomen. De van 15 oktober 2000 tot 15 oktober 2002 van kracht zijnde ‘tijdelijke regeling legionellapreventie in leidingwater’ stelde dat alle collectieve leidingwaterinstallaties vrij dient te zijn van legionella. Praktisch gezien kwam het erop neer dat leidingwatersystemen in bijna alle niet privésituaties gesaneerd dienden te worden.

De GGD stelde in een advies aan het college van burgemeester en wethouders dat de investeringen die met de ‘tijdelijke regeling’ gemoeid zijn niet in verhouding staan tot de verwachte gezondheidswinst. Op basis van het GGD-advies heeft het college eind 2000 een discussie met het Rijk gevoerd over de reikwijdte van de ‘tijdelijke regeling’.

Bij het voeren van de discussie is intensief samengewerkt met de gezondheidsdiensten van de steden Amsterdam, Den Haag en Utrecht (G4). Verder is samengewerkt met de landelijke coördinatiestructuur Infectieziektebestrijding (LCI) de GGD Nederland en de VNG.  
Het doel van de discussie was om het aangepaste Waterleidingbesluit zodanig vorm te geven dat preventie van legionella in leidingwater plaatsvindt daar waar mensen daadwerkelijk een verhoogd risico lopen.
Als gevolg van deze discussie is de wetgeving dusdanig aangepast, dat uitgebreide maatregelen ter voorkoming van legionellagroei alleen op locaties nodig is waar de mensen een verhoogd gezondheidsrisico lopen.

Meer informatie over de wetgeving m.b.t .leidingwater is te vinden op de website van de rijksoverheid: www.rijksoverheid.nl.