Gemeenten krijgen er vanaf 2015 een flink takenpakket bij. Ze worden verantwoordelijk voor alle zorg voor de jeugd. Deze decentralisatie van jeugdzorgtaken geeft gemeenten de kans om de jeugdzorg eenvoudiger en effectiever te organiseren. Gemeenten zijn nu verantwoordelijk voor jeugdgezondheidszorg en preventief jeugdbeleid. Daar komen in 2015 taken bij die nu op stadsregionaal of provinciaal niveau zijn verankerd: de toegangstaken voor de geïndiceerde jeugdzorg, de ambulante jeugdzorg, de open residentiële zorg, de pleegzorg, de crisishulp, de jeugdreclassering en de jeugdbescherming. Daarnaast komen er ook taken bij die nu wettelijk op landelijk niveau zijn geregeld in de AWBZ of Zorgverzekeringswet: de geestelijke gezondheidszorg voor de jeugd en de zorg voor licht verstandelijk gehandicapten. Ook de jeugdzorg plus, voorheen de gesloten jeugdzorg, wordt overgeheveld naar de gemeenten.

Regiogemeenten werken samen

De gemeenten in de regio Rotterdam-Rijnmond blijven op tal van vlakken samenwerken omdat dit een beter resultaat oplevert voor het kind, de jongere en het gezin. Op specialistische terreinen zoals jeugdbescherming en jeugdreclassering, blijft bovenlokaal aanbod noodzakelijk. De samenwerkende gemeenten in de regio Rotterdam-Rijnmond zijn: Albrandswaard, Barendrecht, Bernisse, Brielle, Capelle aan den IJssel, Dirksland, Goedereede, Hellevoetsluis, Krimpen aan den IJssel, Lansingerland, Maassluis, Middelharnis, Oostflakkee, Ridderkerk, Rotterdam, Schiedam, Spijkenisse, Vlaardingen en Westvoorne. Deze 19 gemeenten hebben in februari van dit jaar een gezamenlijk spoorboekje vastgesteld om van het nieuwe takenpakket een succes te maken, het stadsregionale programmaplan decentralisatie jeugdzorg.

Gemeenschappelijk uitgangspunt

De stelselwijziging is veel meer dan een financiële of bestuurlijke operatie. Het gaat niet alleen om de overdracht van bevoegdheden en verantwoordelijkheden, maar óók nadrukkelijk om het bewerkstelligen van een cultuuromslag bij professionals, gezinnen, gemeenten en instellingen, zodat zorg voor de jeugd beter, eenvoudiger en effectiever georganiseerd wordt.

In het vorm geven van de zorg voor de jeugd gaan de samenwerkende gemeenten uit van het gemeenschappelijke uitgangspunt: zelfredzaam waar het kan, ondersteunen waar het hoort, doorpakken waar het moet. Gebiedsgericht werken - dus dichtbij de burger - staat hierbij centraal. Dit betekent een steviger vangnet in hun eigen leefomgeving voor kinderen en gezinnen met problemen. Er komt één aanspreekpunt per gezin en hulpverlening op maat. Problemen bij gezinnen moeten eerder gesignaleerd worden zodat er eerder passende hulp kan worden geboden en minder snel zwaardere vormen van hulp zoals uithuisplaatsing nodig zijn.

De Rotterdamse Ontwikkelagenda

Dit gemeenschappelijke uitgangspunt staat ook in het Rotterdamse programma Ieder Kind Wint, zorg voor de toekomst 2011-2014. Dit programma is in mei 2011 vastgesteld door de gemeenteraad. Het programma geeft aan hoe Rotterdam de komende jaren invulling gaat geven aan een verdere verbetering van de zorg voor de jeugd in Rotterdam. Bij het opstellen van dit programma is al rekening gehouden met de plannen om de jeugdzorg te decentraliseren.

Om inzicht te geven in wat er de komende jaren op stadsregionaal niveau gaat gebeuren en wat op lokaal niveau verder uitgewerkt moet worden, heeft de GGD Rotterdam-Rijnmond de Rotterdamse Ontwikkelagenda decentralisatie jeugdzorg opgesteld. In de ontwikkelagenda staat ook op welk moment de gemeenteraad geïnformeerd wordt en wanneer zij besluitvorming krijgt voorgelegd. De gemeenteraad van Rotterdam heeft in maart van dit jaar ingestemd met de ontwikkelagenda. Omdat de landelijke besluitvorming nog niet is afgerond, kan nog niet alles worden ingevuld. Begin 2013 moet er een implementatieplan klaar zijn. Daarin staat wat er allemaal precies geregeld moet worden voordat de gemeente verantwoordelijk wordt voor alle vormen van jeugdzorg vanaf 1 januari 2015.