De brandhaartjes van de eikenprocessierups kunnen gezondheidsklachten opleveren. De GGD Rotterdam-Rijnmond geeft u graag advies over welke maatregelen u zelf kunt nemen om te voorkomen dat u na contact met deze haartjes gezondheidsklachten krijgt.

Wat is een eikenprocessierups?

De eikenprocessierups is de larve van een nachtvlinder die haar eitjes legt in de toppen van vooral eikenbomen. In april, begin mei komen de rupsen uit de eitjes. Na een aantal vervellingen komen groepjes rupsen samen en vormen ze grote nesten op de stammen van eikenbomen. Deze nesten bestaan uit een dicht spinsel van draden, brandharen, vervellinghuidjes en uitwerpselen.
De rupsen gaan ’s nachts groepsgewijs – in processie – op zoek naar voedsel (eikenbladeren); vandaar de naam ‘eikenprocessierups’. In juli verpoppen de rupsen zich tot vlinder. Ook dan kunnen de achtergebleven brandharen, waarmee de huid van de rupsen is bedekt, in de lege nesten voor ongemak zorgen. Een volgroeide rups heeft ongeveer 700.000 haartjes, die met het blote oog niet te zien zijn. Met hun weerhaakjes dringen brandharen, bij aanraking, gemakkelijk in de huid, ogen en luchtwegen.

Wat kunnen de gezondheidseffecten zijn?

Contact met de brandhaartjes van de rups kan snel klachten geven zoals jeuk, bultjes, roodheid en ontsteking. De ogen kunnen rood en dik worden en ontstoken raken. Er kunnen ook verschijnselen optreden die doen denken aan verkoudheid: loopneus, kriebel in de keel, hoesten, moeilijk slikken en kortademigheid. Ook braken, duizeligheid, koorts en algehele malaise kunnen gezondheidseffecten zijn.

Welke maatregelen kunt u zelf nemen?

Bij klachten is het belangrijk te voorkómen dat de brandharen zich verder over het lichaam verspreiden. Het is daarom goed om direct na de blootstelling plakband over de betreffende huid te plakken en deze meteen weer los te trekken. Daarna kan men de huid met lauw water afspoelen. Ook geïrriteerde ogen kunnen met lauw water worden gespoeld. Kleding die in aanraking is geweest met brandharen kan men het beste goed wassen, bij voorkeur op 60ºC.
Meestal verdwijnen de klachten binnen enkele dagen tot twee weken. Bij hevige jeuk kunnen middelen tegen de jeuk, zoals zalf op basis van menthol, verlichting geven. Als de klachten aanhouden is het verstandig naar de huisarts te gaan. Verder is het goed om bij een bezoek aan een (natuur)gebied waar de eikenprocessierups voorkomt, hals, armen en benen goed te bedekken. Ga niet op de grond zitten en raak rupsen, (oude) brandharen, spinselnesten en vervellinghuidjes niet aan.

Wordt de eikenprocessierups bestreden?

Gemeentewerken Rotterdam bestrijdt de eikenprocessierups op druk bezochte plaatsen in Rotterdam. Medewerkers dragen tijdens de bestrijding beschermende kleding. Ze zuigen de nesten met een soort stofzuiger op om ze daarna te vernietigen. Ook in de omliggende gemeenten worden de rupsen bestreden.