Spring naar het artikel

Antennes voor mobiele communicatie (2G-3G-4G-5G)

Vertalen

Gebruik Google om deze website te vertalen. Wij nemen geen verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de vertaling.

We bellen en internetten steeds vaker mobiel. Daarvoor zijn veel antennes nodig die de mobiele signalen verzenden en ontvangen. Ook andere apparaten zijn steeds vaker aangesloten op een mobiel communicatienetwerk. Er is nu een start gemaakt met het gebruik van nieuwe 5G-technologie. Sommige mensen vragen zich af of straling van deze antennes effect kan hebben op de gezondheid. 

Radiogolven: hoe werkt het?

Een mobiele telefoon zet onze gesprekken en berichten om in radiofrequente elektromagnetische velden (radiogolven). Een radiogolf draagt de informatie die wordt verstuurd, zoals spraak, muziek of beelden. De radiogolven worden via de lucht naar de dichtstbijzijnde antenne gestuurd. Die antenne zendt de radiogolven weer door naar de volgende antenne. Uiteindelijk belandt de informatie via een centrale op de plaats van bestemming.

Ook in huis hebben we allerlei bronnen die radiogolven uitzenden, zoals radio en (digitale) televisie, de wifi-router, de draadloze telefoon, de babyfoon en ‘slimme’ apparaten die draadloos op internet zijn aangesloten. Bronnen buitenshuis zijn onder andere omroepzenders voor radio en televisie, antidiefstalpoortjes in winkels en radar voor scheep- en luchtvaart.

Radiogolven zijn een vorm van elektromagnetische velden, ook wel (elektromagnetische) straling genoemd. Er zijn verschillende soorten elektromagnetische velden, ingedeeld volgens verschillen in frequentie. Dat is de snelheid waarmee het veld wisselt van richting. Alleen velden met een hoge frequentie bezitten zogenaamde ioniserende eigenschappen zoals radioactieve straling. Dat wil zeggen dat daardoor DNA-schade in cellen kan ontstaan. Radiogolven horen bij de groep niet-ioniserende straling.

  • Extreem-laagfrequente velden (0-300 Hz)
  • Radiofrequente velden (300 Hz-300 GHz), onder meer van zendmasten, zoals GSM (2G), UMTS (3G), LTE (4G) en NR (5G) zendmasten
  • Velden met optische straling (300GHz-3PHz), bijvoorbeeld infrarode straling, zichtbaar licht en ultraviolette straling
  • Ioniserende (radioactieve) straling (vanaf 3PHz), bijvoorbeeld röntgenstraling

Het menselijk lichaam kan opwarmen door radiogolven. Dit gebeurt alleen bij een hoge blootstelling aan een elektromagnetisch veld. Doordat de lichaamstemperatuur stijgt kunnen – net als bij koorts – lichaamscellen kapot gaan. Dit gebeurt alleen als het lichaam te lang wordt opgewarmd of als de opwarming van het lichaam te hoog is. Om gezondheidsschade te voorkomen, zijn daarom limieten opgesteld aan de maximaal toegestane sterkte van elektromagnetische velden.

Elektrogevoeligheid

Sommige mensen ervaren gezondheidsklachten, zoals hoofdpijn, vermoeidheid en concentratieverlies, als zij in de buurt komen van bronnen van elektromagnetische velden. Dit wordt elektrogevoeligheid genoemd. Op basis van de kennis over het menselijk lichaam en over elektromagnetische straling, is er geen verklaring op welke manier radiogolven deze klachten zouden kunnen veroorzaken. Dit soort algemene gezondheidsklachten komt veel voor, ook bij mensen die niet in de buurt van elektromagnetische velden zijn. Dat maakt het niet goed mogelijk om te achterhalen of de klachten daadwerkelijk worden veroorzaakt door die velden. De ervaren klachten kunnen ernstig zijn en de kwaliteit van leven nadelig beïnvloeden. Voor mensen die de blootstelling aan elektromagnetische velden willen beperken zijn tips te vinden op de website van het Kennisplatform Elektromagnetische Velden (EMV)

Er is tot nu toe geen wetenschappelijk bewijs gevonden voor nadelige gezondheidseffecten van radiogolven van antennes anders dan de directe effecten door de opwarming van het lichaam. Er is veel onderzoek gedaan naar het mogelijke ontstaan van hersentumoren en schade aan het DNA. Ook is gekeken naar mogelijke schadelijke effecten op zintuigen, hersenen, het zenuwstelsel, hart en bloedvaten, hormonen, het afweersysteem, de vruchtbaarheid en effecten tijdens de zwangerschap. Er is geen verband gevonden tussen radiogolven en deze gezondheidseffecten. Omdat er steeds nieuwe technieken en ontwikkelingen bij komen, blijft verder wetenschappelijk onderzoek nodig. In Nederland loopt een onderzoeksprogramma over elektromagnetische velden bij ZonMw, de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie.

Er zijn op internet onderzoeken te vinden die niet altijd zorgvuldig en op een wetenschappelijk juiste manier uitgevoerd zijn. Instanties zoals de Gezondheidsraad en de Wereldgezondheidsorganisatie beoordelen of onderzoek voldoet aan de wetenschappelijke criteria. Wetenschappelijk goed onderbouwde informatie is bijvoorbeeld te vinden op de website van het Kennisplatform Elektromagnetische velden.

De antennes voor mobiele communicatie staan meestal op masten van drie tot vijf meter hoogte op het dak van een gebouw of op hoge masten vanaf de grond. Voor deze antennes gelden speciale regels. Door de plaatsing op hoogte kunnen mensen niet dichtbij de antennes komen. Er gelden veilige afstanden tot de antennes. Dit verschilt per antenne, van minder dan één meter tot ruim 15 meter hoog in de lucht recht voor de antenne. Buiten dat gebied is het veilig. Deze veilige afstanden zijn gebaseerd op de blootstellingslimieten bepaald door de Europese Commissie.

Om gezondheidsschade te voorkomen, mogen mensen niet boven die limieten blootgesteld worden (alle bronnen op een locatie bij elkaar opgeteld). Die blootstellingslimieten zijn ruim genomen, om zeker te weten dat mensen geen schadelijke gevolgen ondervinden. De mobiele telefoniebedrijven in Nederland houden zich aan deze limieten. De blootstellingslimieten zullen worden vastgelegd in de wijziging van de Telecommunicatiewet, die verwacht wordt in 2020.

De mobiele telefoniebedrijven informeren de gemeente periodiek over de locaties waar zij graag nieuwe zendmasten willen plaatsen. Voor zendmasten hoger dan vijf meter is een vergunning nodig van de gemeente. Voor kleinere masten op daken, is geen vergunning nodig, maar wel instemming van de eigenaar. Als het om een gebouw gaat waarin huurders wonen, moet ook een instemmingsprocedure met de huurders worden doorlopen.

Het Agentschap Telecom controleert of antennes voor mobiele communicatie aan de normen voldoen. Uit een groot aantal metingen is gebleken dat de veldsterkten op voor publiek toegankelijke plaatsen vele malen lager zijn dan de toegestane waarden. Het agentschap houdt een openbaar register bij met de locaties en eigenschappen van alle antennes. Dit overzicht kunt u vinden in het Antenneregister.

Komst 5G: wat verandert er?

Momenteel wordt in Nederland het 5G-netwerk uitgerold. 5G staat voor de vijfde generatie connectiviteit, en heet officieel ‘New Radio’. Door deze technologie ontstaat er meer capaciteit, snelheid en betrouwbaarheid in het netwerk voor draadloze telecommunicatie. Hierdoor kunnen meer ‘slimme’ apparaten draadloos worden aangesloten op het internet.

De eerste tijd zullen voor de toepassing van 5G vooral de bestaande zendmasten gebruikt worden. Pas in de verdere toekomst kan voor 5G gebruik gemaakt worden van een hogere frequentieband (26 GHz) met een kleiner bereik. Dan zullen veel nieuwe zogenaamde ‘small cell’ antennes nodig zijn. Dat betekent dat er dan een groot aantal antennes bij zal komen, bijvoorbeeld op lichtmasten, bushokjes en dergelijke.

In de toekomst zullen er mogelijk meer antennes (zichtbaar) in de leefomgeving zijn. Toch zal het totaal van de ‘straling’ van alle antennes samen op elke plaats in de openbare ruimte onder het maximaal toegestane blootstellingsniveau blijven. Het Agentschap Telecom blijft daarop toezien.